سندرم آسپرگر چیست و علائم آن چه تفاوتی با اوتیسم دارد؟

 این سندرم مشکلات زیادی در تعاملات اجتماعی فرد شده و الگوهای رفتاری محدودکننده و تکرارشونده به وجود می‌آورد. در گذشته این عارضه را مستقل از اوتیسم می‌شناختند، اما در ویرایش پنجم «راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی» که در سال ۲۰۱۳ منتشر شد، جزو زیرمجموعه‌ی اختلال طیف اوتیسم (ASD) در نظر گرفته شد. برقراری ارتباط و داشتن تعامل برای این افراد بسیار دشوار است و احساس سردرگمی و اضطراب برای آنها به وجود می‌آورد. در این مقاله با علائم سندرم آسپرگر، دلایل، تشخیص، درمان و همچنین عوارض این بیماری سندرم آشنا خواهید شد.
در هر هزار نفر حدود ۰٫۰۳ تا ۴٫۸۴ فرد مبتلا به این سندرم مشاهده شده. همچنین اینطور برآورد شده است که این سندرم در مردان تقریبا چهار برابر بیشتر از زنان شایع است.

علائم سندرم آسپرگر

سندرم آسپرگر طیف وسیعی از علائم مختلف را دربرمی‌گیرد. امکان بروز علائم اولیه‌‌ی این عارضه در یک سالگی وجود دارد. ناهماهنگی‌های حرکتی یکی از این علائم است که باعث می‌شود فرد مبتلا دست‌وپاچلفتی به‌ نظر برسد. دیگر علائم سندرم آسپرگر عبارت‌اند از:

• علایق محدودکننده و تکرارشونده: تمام علایق فرد مبتلا  فقط محدود به موضوع یا شیئی خاص است. به طور معمول فعالیت‌های این افراد عبارتند از: جمع‌آوری، شمارش، فهرست‌برداری

• روال همیشگی: مبتلایان به سندرم آسپرگر قوانین و تشریفاتی خاص خودشان را دارند که آن را همیشه با روشی منحصر به فرد انجام‌ می‌دهند. اما ایجاد تغییری ناگهانی در این روال، ممکن است باعث بروز احساس اضطراب یا آشفتگی در فرد شود.

• تأخیر در رشد مهارت‌های حرکتی: به‌ دلیل هماهنگی ضعیف در مهارت‌های حرکتی، مبتلایان به سندرم آسپرگر به‌ سختی قادرند اعمال ظریفی مانند بستن بند کفش را انجام دهند. همچنین امکان دارد طرز راه‌رفتن این افراد خشک یا فنری به‌ نظر برسد. یا هنگام راه‌رفتن دست‌‌هایشان را در طرفین بدن بی‌حرکت و ثابت باشد.

• مشکل هم‌جواری: افراد مبتلا به به سندرم آسپرگر قدرت تخمین فاصله‌ی مناسب با افراد هنگام صحبت کردن را ندارند و نمی‌توانند تشخیص دهند چقدر باید به افراد نزدیک شوند.

• انزوای اجتماعی: به دلیل ضعف در مهارت‌های اجتماعی، مبتلایان به سندرم آسپرگر فقط درباره‌ی علایق محدودشان تمایل به صحبت کردن دارند، اغلب دچار انزوای اجتماعی شده و به اصطلاح در خودشان فرو می‌روند. این افراد معمولاً نسبت به دیگران بی‌علاقه، سرد و کناره‌گیر به‌ نظر می‌رسند. به‌ همین‌ دلیل یداکردن دوست و حفظ رابطه‌ی دوستی برای این افراد چالش‌‌هایی به همراه دارد.

• ناتوانی در خیال‌پردازی: افراد مبتلا به سندرم آسپرگر، برای موقعیت‌های مختلف انتظار نتایج یکسان دارند و به‌ همین‌ دلیل تظاهر و نقش‌ بازی‌کردن برای آنها بی‌معنی یا حتی غیرممکن است.
این علائم معمولا زمانی قابل تشخیص است که نیازهای محیطی فرد رو به افزایش باشد. بنابراین ممکن است تشخیص بیماری فرد تا اوایل بزرگسالی و پایان دوران دبیرستان به تعویق بیفتد. همچنین جالب است که این افراد اغلب به موضوعات مربوط به حافظه، منطق و سیستم‌ها بیشتر جذب می‌شوند و می‌توانند در علوم رایانه، ریاضیات و موسیقی با استعداد فوق‌العاده ظاهر ‌شوند.

علل سندرم آسپرگر

 عده‌ای از پژوهشگران بر این باورند که عوامل محیطی در اوایل دوران بارداری در ایجاد سندرم آسپرگر اثرگذار هستند. اما این باور هنوز به اثبات نرسیده است. سندرم آسپرگر می‌تواند با ناهنجاری‌های مغزی نیز در ارتباط باشند. همچنین نتایج به دست آمده از طریق تصویربرداری‌های پیشرفته‌ی مغزی، تفاوت‌های کارکردی و کارکردی در نقاط خاصی از مغز مبتلایان به سندرم آسپرگر را نشان داده‌اند.

تشخیص سندرم آسپرگر

برای تشخیص این سندرم آزمایش خاصی موجود نیست. در کل به‌دلیل طیف وسیع علائم این عارضه، تشخیص زودهنگام آن به‌سختی امکان‌پذیر است. اگر سندرم آسپرگر در کودکی تشخیص داده شود، تیمی متشکل از متخصص اطفال و سایر متخصصان از جمله بهترین متخصصان مغز و اعصاب و روان‌شناس‌ها برای پیگیری روند درمان وارد کار می‌شوند. پزشکان معالج موظفند والدین کودک را از علائم بیماری آگاه کرده و حتی شاید از معلمان کودک نیز خواسته شود که نسبت به وضعیت او ملاحظاتی داشته باشند. همچنین درمورد بزرگسالان پزشک معمولاً از همسر، والدین یا سایر وابستگان بیمار درباره‌ی دوران رشد او سؤالاتی می‌پرسد.

درمان سندرم آسپرگر

درمان‌گر درصورت تشخیص دقیق می‌تواند درک بهتری از چالش‌هایی که بیمار با آنها روبه‌روست، پیدا کند و بیمار نیز در این‌ صورت شانس بیشتری برای بهبود خواهد داشت. روش‌های درمانی مختلفی برای ایجاد تعاملات اجتماعی و مبارزه با اضطراب به کار می‌گیرد و او را به خارج شدن از انزوای اجتماعی تشویق می‌کند. برخی از این درمان‌ها عبارت‌اند از:

آموزش مهارت های اجتماعی:
افراد مبتلا به سندرم آسپرگر، با طی کردن این روش درمانی، یاد می‌گیرند که تعاملات‌شان با دیگران را از طریق درک نشانه‌های اجتماعی و بروز واکنش مناسب پیش ببرند.

آموزش مهارت های ارتباطی:
افراد مبتلا به سندرم آسپرگر، به‌ کمک گفتار درمانی و آموزش‌های زبانی خاص برای مثال چگونگی شروع مکالمه با دیگران را فرا می‌گیرند. فرد با گذراندن این دوره آموزش‌ها چگونگی لحن صدایش را هنگام تأییدکردن، سؤال‌پرسیدن، ابراز مخالفت یا فرمان‌دادن را یاد می‌گیرد. از دیگر آموزش‌های مرتبط می‌توان چگونگی تفسیر نشانه‌های کلامی و غیرکلامی و نحوه‌ی پاسخ صحیح به این نشانه‌ها را نام برد.

• رفتار درمانی شناختی (CBT) : مبتلایان به سندرم آسپرگر از طریق رفتار درمانی شناختی، چگونگی کنترل احساسات را فرا می‌گیرند و می‌توانند در نهایت روتین‌های تکرارشونده‌ و علایق وسواسی خود را کاهش دهند.
• دارودرمانی: برای سندرم آسپرگر هیج دارویی موجود نیست، اما اغلب داروهای خاصی برای کاهش اضطراب و رفع علائم تجویز می‌شوند.
• فیزیوتراپی و کاردرمانی: فیزیوتراپی و کاردرمانی در افراد مبتلا به سندرم آسپرگر مشکلات یکپارچگی حسی را بهبود بخشیده و هماهنگی‌های حرکتی را تقویت میکند.
• طب جایگزین: رژیم‌های غذایی سالم خاصی مانندرژیم‌های بدون گلوتن و مکمل‌های ویتامین در درمان سندرم آسپرگر مفید تشخیص داده شده‌اند. مصرف منظم روغن ماهی نیز در کمک به برخی رفع مشکلات شناختی و اضطراب مؤثر شناخته شده است.

نقش حمایتی والدین چقدر اهمیت دارد؟

 این افراد با یادگیری استراتژی‌های کمکی می‌توانند عزیزشان را بیشتر پشتیبانی کنند و احساس تنهایی و انزوا را در فرد بیمار از بین ببرند. فرد مبتلا به سندرم آسپرگر اگر اطمینان حاصل کند که تغییر امکان‌پذیر است و برای آن برنامه‌ای ریخته شده، راحت‌تر می‌تواند با تغییرات کنار بیاید.
به والدین توصیه می‌شود که در صورت مشاهده‌ی علائم سندرم آسپرگر در کودک، این موضوع را با عوامل مدرسه در میان بگذارند. زیرا فضاهای آموزشی می‌توانند در یادگیری‌ مهارت‌های لازم، مفید واقع شوند. ناگفته نماند که ویژگی‌های اصلی این عارضه تا آخر عمر از بین نمی‌رود، اما با حمایت‌ والدین و دیگر وابستگان می‌شود کیفیت زندگی فرد را تا حد زیادی بهبود بخشید.

عوارض سندرم آسپرگر

مشکلات حسی: اختلال حساسیت حسی می‌شوند در برخی از افراد مبتلا به این عارضه رایج است. در نتیجه باعث تشدید یا تضعیف حواس‌شان می‌شود. این اختلال روی درک صداها، بوهای قوی، نورهای روشن و همچنین درک بافت غذا اثرگذار است.

سایر عوارض مرتبط با سندرم آسپرگر:

کودکان کم‌سن‌ ِمبتلا به سندرم آسپرگر معمولاً بیش از حد فعال هستند. سایر عوارض مرتبط عبارت‌اند از:
• افسردگی مخصوصاً در سنین بالاتر
• اختلال کم‌توجهی‌-‌بیش‌فعالی (ADHD)
• اختلالات اضطرابی
• اختلالات تیکی مانند سندرم تورِت
• اختلال وسواس فکری‌-‌عملی (OCD).

چکیده:

علائم اولیه‌ی این سندرم در کودکان ممکن است در یک سالگی بروز کند.
سندرم آسپرگر در مردان به‌ نسبت زنان بیشتر شایع است.
علائم سندرم آسپرگر عبارتند از:
• علایق وسواسی
• تشریفات روزمره
• ناتوانی در خیال‌پردازی
• تأخیر در مهارت‌های حرکتی
مبتلایان به سندرم آسپرگر با یادگیری استراتژی‌های کمکی می‌توانند کیفیت زندگی خود را بهبود بخشند.