بیماری صرع ؛علائم و راههای تشخیص آن!
بیماری صرع چیست؟
صرع چهارمین بیماری عصبی رایج در دنیاست که بیش از ۶۵ میلیون نفر در دنیا از آن رنج مییرند. احتمال ابتلا به صرع در همهی سنین وجود دارد، ولی بیشتر در کودکان (۳ تا ۶ سال) و افراد مسن (بالای ۵۵ سال) و به میزان نامحسوسی در مردان بیشتر از زنان ظاهر میشود. تشنجهای مکرر و غیرقابل تشخیص نشانهی اصلی این بیماری مزمن هستند که از نظر شدت و ضعف علائم بروز با یکدیگر تفاوت دارند.
دلیل ایجاد صرع، بروز اختلال در انتقال پیامهای عصبی بین سلولهای مغز است و تاکنون درمان مشخصی برای آن شناسایی نشده، البته به کمک دارو و سایر راهکارها قابل کنترل است. حملههای تشنجی صرع میتواند فرد را با گیجی و عدم هوشیاری مواجه کند.
در صورت بروز حملات تشنجی حتما به پزشک متخصص مغز و اعصاب مراجعه کنید.
بیماری صرع چه نشانهها و علائمی دارد؟
انواع تشنج با توجه به علائم فعالیتهای غیرطبیعی مغز، به سه گروه زیر طبقهبندی میشوند.
تشنج بخشی ساده
تشنج بخشی پیچیده
تشنج گسترده
این تشنج با تحت تأثیر قرار دادن تمام مغز در شش مدل روی میدهد:
– تشنج غیابی
– تشنج تونیک
– تشنج آتونیک
– تشنج کلونیک
– تشنج میوکلونیک
– تشنج تونیک-کلونیک
بروز تشنج دلایل متعددی دارد. مانند:
- بروز تب شدید؛
- آسیب و ضربه به سر؛
- قند خون بسیار پایین.
- ترک مصرف الکل؛
محرکهای تشنج در بیماران مبتلا به صرع چیست؟
بعضی از محرک ها موجب ایجاد و تحریک برخی بیماری ها از جمله سردرد نیز میشوند. برخی از این عوامل عبارتند از:
- مصرف بعضی از مواد غذایی، پرخوری یا نخوردن وعدههای غذایی؛
- الکل، کافئین، برخی از داروها و مواد مخدر؛
- استرس؛
- کمخوابی؛
- بیماری و تب؛
- نورهای درخشان و لامپهای چشمکزن.
یک روش کاربردی به منظور تشخیص دلایل تشنج، یادداشت و بررسی موارد قابل توجه در هر تشنج پس از بروز آن است. این کار موجب پیشبینی روند وقوع تشنج در فرد نیز خواهد شد.
موارد مهمی که میتوانید یادداشت کنید، شامل: - فعالیتهایی که تشنج در زمان انجامشان ظاهر شده است؛
- اتفاقاتی که همزمان با بروز تشنج رخ دادهاند؛
- تاریخ و زمان بروز تشنج؛
- صداها و بوهای موجود در فضا؛
- میزان خواب شب گذشته و احتمال خستگی؛
- و غذایی که تشنج با خوردن آن ایجاد شده است و فاصله زمانی بین میان مصرف غذا با حملهی عصبی.
به طور کلی چه دلایلی موجب بروز بیماری صرع میشود؟
علت مشخصی برای وقوع این بیماری شناخته نشده، اما دلایل متعددی میتوانند موجب تشنج شوند از جمله:
- بیماریهای شدید و تب بالا؛
- آسیب مغزی (داخلجمجمهای)؛
- تومور مغزی یا کیست؛
- سکته که از عوامل اصلی صرع در افراد بالای ۳۵ سال است؛
- سایر بیماریهای عروقی؛
- آلزایمر یا زوال عقل؛
- کمبود اکسیژنرسانی به مغز؛
- بیماریهای عفونی مانند ایدز و مننژیت؛
آیا ژنتیک و وراثت هم در وقوع صرع نقش دارد؟
به طورکلی احتمال ابتلا به این بیماری برای هر فرد عادی تا سن ۲۰ سالگی یک درصد است. ولی برای فردی که والدینش به بیماری صرع ارثی دچار باشند، احتمال ابتلا به صرع ۲ تا ۵ درصد خواهد بود.
نکتهی قابل توجه این است که عوامل ژنتیکی موجب اثرپذیری بیشتر فرد از عوامل محیطی و محرک تشنج میشود. بررسیها نشان داده که احتمالا بیش از ۵۰۰ ژن در بروز بیماری صرع نقش دارند.
صرع باعث نازایی نخواهد شد. تنها مشکلی که ایجاد میشود، تاثیر مصرف داروهای کنترل صرع در زمان بارداری بر روی جنین است. هرگز خودسرانه مصرف داروها را قطع نکنید و قبل از بارداری یا بهمحض اطلاع از بارداری دربارهی مصرف داروها با پزشک متخصصتان صحبت کنید.
چگونه صرع را تشخیص دهیم؟
پزشک با بررسی سابقهی پزشکی و علائم شما، آزمایشهای لازم برای تشخیص نوع بیماریتان را تجویز خواهد کرد که معمولا آزمایشهایی در حوزهی اعصاب برای تعیین توانایی حرکتی و عملکرد روانی هستند.
با انجام آزمایشهایی برای بررسی دقیق خون مانند شمارش کامل خون (هوموگرام) و مطالعهی شیمی خون موارد زیر آزمایش و بررسی میشود:
- سطح گلوکز خون؛
- علائم بیماریهای عفونی؛
- عملکرد کبد و کلیهها؛
یکی از متداولترین آزمایشها برای تشخیص صرع، آزمایش الکتروانسفالوگرام (EEG) است که خوشبختانه انجام آن درد و فشاری به همراه ندارد. در این آزمایش ابتدا دو الکترود به جمجمه متصل میشود و از فرد خواسته میشود تا فعالیتهای خاصی را انجام دهد. گاهی نیز با انجام این آزمایش در هنگام خواب، عملکرد مغزی فرد ثبت میشود.
سایر آزمایشهای تصویربرداری از مغز برای تعیین دلایل وقوع تشنج و مشکلات مغزی عبارتند از:
- سیتیاسکن؛
- MRI؛
- مقطعنگاری رایانهای تکفوتونی؛
- برشنگاری با گسیل پوزیترون.
در صورتی که بروز تشنج به دلایل آشکار و غیرقابل نقض باشد، معمولا بیماری صرع تشخیص داده خواهد شد.